Bevroren regenpijp: waarom het dan pas gaat lekken

Bijna niemand belt tijdens de vorst. De meldingen komen op de dag dat het kwik boven nul kruipt, en dan komen ze allemaal tegelijk. Dat is geen toeval: zolang het vriest zit het water vast, en pas bij de dooi komt het los.

Waarom juist de afvoer dichtvriest

Een hemelwaterafvoer is een dunne kolom stilstaand water in een buis die aan alle kanten in de kou hangt. Stilstaand water bevriest eerder dan stromend water, en een pijp aan de noordkant van de gevel krijgt de hele dag geen zon. Daar komt bij dat bevriezend water ongeveer negen procent uitzet, dus zodra er een prop zit, drukt die de naden en de bocht verder uit elkaar.

De prop zit meestal op een van drie plekken: onderin bij de uitloop, in de knik waar de pijp naar de gevel toe loopt, of boven in de tapbuis van een plat dak. Alleen die eerste twee kunt u zelf bereiken.

En de eerlijke oorzaak is vaak niet de vorst. Een afvoer die halfvol blad zit, houdt water vast dat er normaal doorheen loopt, en dat is precies het water dat bij min drie een prop wordt. De vorst maakt zichtbaar wat er in oktober al mis was.

Wat u nu doet

1. Kijk waar het water blijft staan. Vanaf de grond, vanuit een dakraam of vanuit het zolderraam. Ziet u een plas die niet zakt terwijl het al uren dooit, dan zit de afvoer dicht.

2. Vang het binnen op en prik door. Een plafond dat bol gaat staan, prikt u door op het laagste punt met een emmer eronder. Dat leest u bij een plafond dat doorhangt.

3. Ontdooi van onderaf. Lauwwarm water in de uitloop, of een doek met warm water om de bocht die u een paar keer ververst. Rustig, en van beneden naar boven. Zodra er een straaltje doorkomt, doet het smeltwater de rest.

4. Meld het als het dak bol staat. Een plat dak dat zichtbaar doorhangt of waar de plas midden op het dak steeds dieper wordt, is geen klus voor morgen.

Wat u in geen geval doet, is bij vorst zelf het dak op. Een dakvlak met ijs erop heeft nul grip en een ladder tegen een bevroren goot staat nergens vast. Waarom dat ook zonder ijs al zelden verstandig is, staat bij zelf het dak op.

Het gewicht dat erop komt te staan

Dit is het deel dat mensen onderschat. Water dat op een plat dak blijft staan is geen plas, het is belasting.

Er zit ook nog een vervelend mechanisme in: hoe verder een dak doorbuigt onder het water, hoe meer water er naar dat lage punt toe loopt. Daarom wordt zo’n plas nooit vanzelf minder zolang de afvoer dicht zit.

Wat u niet doet

Geen kokend water. Honderd graden verschil op een bevroren pvc-bocht of een zinken naad trekt hem open. Lauwwarm werkt trager en houdt de pijp heel.

Geen hamer of schroevendraaier. Een pijp vol ijs is stijf en breekt in plaats van dat hij meegeeft.

Geen brander en geen open vuur. Ook niet buiten, ook niet even. Een gevel, een goot en een dakrand zitten vol materiaal dat u niet wilt verhitten.

Geen verlengsnoer met een föhn naar buiten in de nattigheid. Als u elektra en water bij elkaar brengt op een dag als deze, leest u beter eerst water bij elektra.

Als het water weer loopt

Zodra de afvoer trekt, zakt de plas en stopt de lekkage vaak vanzelf. Dat betekent niet dat het klaar is. Twee dingen blijven staan.

De naad of de opstand waar het water naar binnen liep, is nu een bekende zwakke plek. Die is bij de volgende hoosbui opnieuw aan de beurt, want het water hoefde maar een paar centimeter te stijgen.

En de afvoer zelf: als er blad of grind in zat, komt dezelfde prop volgend jaar terug. Laat de afvoer nakijken op het moment dat het weer kan, niet in februari maar in het najaar, samen met de rest van het dak.